جوانی‌دانه (آکنه) یک بیماری خودشفابخش است که معمولاً بعد از سن ۲۰ تا ۲۵ سالگی بهبود می‌یابد، اما در برخی موارد نادر (حدود ۳٪ مردان و ۶٪ زنان) می‌تواند تا سن ۴۵ سالگی نیز ادامه یابد. اگر این مشکل به‌درستی و به‌موقع تداوی نگردد، در بسیاری از موارد باعث ایجاد داغ‌ها (اسکارها) یا لکه‌های پایدار روی جلد می‌شود که از نظر زیبایی مشکلات جدی را ایجاد کرده و می‌تواند منجر به ناراحتی روانی، کاهش اعتماد به نفس و اضطراب در فرد گردد.

علل اصلی بروز داغ یا لکه‌های جوانی‌دانه:

1. شدت بالای آکنه که بدون درمان رها شده باشد.
2. دستکاری دانه‌ها (فشردن، کندن، ترکاندن).
3. رعایت نکردن حفظ‌الصحه و عفونت بخارهای آکنه.
4. انواع شدید آکنه مانند: نودولو-سیستیک، کنگلوباتا، گرام منفی، و اکسکوریه.
5. درمان‌های نادرست توسط افراد غیرمسلکی.
6. افراد با جلد تیره نسبت به افراد با جلد سفید بیشتر در معرض ایجاد داغ هستند.
7. عوامل ارثی.

اشکال مختلف داغ یا لکه‌های جوانی‌دانه:

۱. لکه‌های هموار (PIH - لکه های بعد از التهاب): رنگ این لکه‌ها قهوه‌ای یا نصواری تیره است و بیشتر در افراد با جلد تیره یا کسانی که در معرض آفتاب قرار می‌گیرند دیده می‌شود. داروهای آکنه ممکن است حساسیت جلد را نسبت به آفتاب افزایش دهند و قرارگیری در آفتاب باعث التهاب و تشکیل این لکه‌ها می‌شود. این لکه‌ها معمولاً موقتی‌اند و به مرور زمان بهبود می‌یابند.

۲. سکارهای فرورفته (Atrophic Scars):

• Ice pick scars
• Boxcar scars
• Rolling scars

این سکارها معمولاً نتیجه التهاب شدید یا دستکاری بخار های جوانی دانه بوده و در صورت عدم درمان، دائمی می‌شوند. تداوی‌های معمولی معمولاً بی‌اثر هستند، اما با روش‌های پیشرفته می‌توان آن‌ها را درمان کرد.

۳. داغ‌های برجسته یا سکارهای هیپرتروفیک و کیلوید: هرچند نادرترند، اما در صورت ایجاد، بسیار بدشکل‌اند. سکار هیپرتروفیک محدود به ناحیه‌ی جوانی دانه بوده، ولی کیلوید فراتر از ناحیه پخش شده و ممکن است خارش و سوزش نیز ایجاد کند. جراحی این نوع داغ‌ها اغلب نتیجه منفی داده و باعث رشد بیشتر کیلوید می‌شود.

روش‌های مؤثر در تداوی سکار یا داغ‌های جوانی‌دانه:

۱. لایه‌برداری کیمیاوی (Chemical Peels): برای اولین بار در افغانستان در کلینیک ما توسط متخصص جلدی انجام می‌شود. این روش علاوه بر درمان اسکار، در کنترل آکنه فعال نیز مؤثر است. اسیدهای خاصی به‌طور کنترل‌شده بر جلد تطبیق داده شده و با پوسته‌ریزی لایه‌های سطحی و گاهی عمیق، باعث بهبود چشمگیر ظاهر جلد می‌شود.

۲. میکرودرمابریژن: با استفاده از دستگاه خاص، لایه‌های سطحی جلد برداشته شده و جلد هموارتر می‌گردد. نیاز به تکنسین مجرب دارد.

۳. میکرونیدلینگ (Microneedling): با آله‌ی درماپن انجام می‌شود که دارای سوزن‌های ریز بوده و با تحریک جلد باعث تولید کولاژن و بهبود سکارهای فرورفته می‌شود.

۴. مزیوتراپی: با ماشین میزوگان انجام می‌شود و شامل تزریق مواد تقویت‌کننده‌ی کولاژن است.

۵. عملیات‌های جراحی: الف. سب‌سیژن (Subcision): با سوزن مخصوص برای رهاسازی بافت‌های سفت‌شده زیر سکار. ب. پینچ گرافت: حذف داغ و جایگزینی آن با جلد سالم (مثلاً از پشت گوش).

۶. لیزر درمانی:

• برای سکارهای فرورفته از لیزر فراکشنال CO2 یا اربیوم یگ استفاده می‌شود.
• برای لکه‌ها از IPL.
• برای داغ‌های برجسته از لیزر PDL استفاده می‌گردد.

۷. فراکشنال آر اف (Fractional Radiofrequency): یکی از مؤثرترین روش‌های نوین در درمان اسکار آکنه می‌باشد. در این روش انرژی RF به صورت فرکشنال به لایه‌های عمیق جلد انتقال داده می‌شود و باعث تحریک شدید تولید کولاژن و بهبود چشمگیر سکارهای فرورفته می‌شود. در کلینیک ما این درمان توسط متخصص جلدی انجام می‌شود و در کنار دیگر روش‌ها بهترین نتیجه را دارد.

۸. تزریق کولاژن یا فیلر: در موارد خاص و موقتی برای اسکارهای فرورفته استفاده می‌شود. تأثیر آن موقتی (۶–۸ ماهه) است.

۹. تزریق ستیروید: برای داغ‌های برجسته یا کیلویدها قابل استفاده بوده و رشد آن‌ها را محدود می‌کند.

در شفاخانه جلدی آروین ما، تداوی سکار جوانی‌دانه با توجه به نوع، شدت، محل و ترجیح مریض به‌گونه‌ای تخصصی و متنوع صورت می‌گیرد.