اگر پس از استعمال لب‌چرب لب احساس سوزش دارید، لازم نیست برای «اثرکردن» آن تحمل کنید. سوزش می‌تواند نشانهٔ تخریش باشد. هدف مراقبت از لب خشک، آرام‌کردن جلد و حفظ رطوبت است، نه ایجاد گزگز.
علت‌های خشکی و ترکیدگی لب چیست؟
خشکی لب همیشه از سردی هوا نیست. هوای خشک، باد و خشکی عمومی جلد می‌توانند نقش داشته باشند؛ اما التهاب ماندگار لب گاهی به حساسیت یا یک مرض جلدی مربوط است.
- حساسیت تماسی: لب‌سرین، لب‌چرب، کریم دندان، دهان‌شویه و سایر موادِ در تماس با لب ممکن است سبب حساسیت شوند. عطرها، طعم‌دهنده‌ها و بعضی مواد نگهدارنده از عوامل احتمالی‌اند؛ همهٔ این محصولات برای همه حساسیت‌زا نیستند. سرخی، خارش، سوزش و پوسته‌شدنِ تکراری نیاز به بررسی دارد و گاهی داکتر تست حساسیت تماسی (Patch test) را پیشنهاد می‌کند.
- تخریش و ترکردن لب با زبان: تماس مکرر با لعاب دهن و چرخهٔ تر و خشک‌شدن، محافظ طبیعی جلد را آسیب می‌رساند. به همین دلیل، ترکردن لب با زبان می‌تواند خشکی و التهاب لب و اطراف آن را بیشتر کند. تخریش با حساسیت تماسی یکسان نیست.
- اگزما و سایر امراض جلدی: اگزمای اتوپیک می‌تواند لب‌ها را هم درگیر کند. لیکن پلان، لوپوس و بعضی امراض دیگر نیز گاهی سبب التهاب یا ضایعات لب می‌شوند؛ به‌ویژه اگر هم‌زمان داخل دهن یا بخش‌های دیگر جلد تغییر داشته باشد. تشخیص این حالات تنها از روی خشکی لب ممکن نیست.
- التهاب آفتابی لب (Actinic cheilitis): آسیب مزمن آفتاب، بیشتر در لب پایین، ممکن است با خشکی و پوسته‌شدنِ ماندگار یا محوشدن حاشیهٔ لب ظاهر شود. این حالت یک ضایعهٔ پیش‌سرطانی است، نه صرفاً خشکی معمولی؛ معاینهٔ داکتر جلدی ضروری است. زخم خوب‌نشدنی، سفتی یا برجستگیِ رو به رشد باید زود بررسی شود و ممکن است نمونه‌برداری لازم گردد.
برای یافتن علت، محصولات مصرفی لب و دهن را همراه داشته باشید. از استعمال خودسرانهٔ کریم استروئیدی یا ضدقارچ خودداری کنید؛ تداوی باید مطابق تشخیص باشد.
منابع این بخش: اگزما و حساسیت تماسی لب، التهاب ناشی از ترکردن لب با زبان، علت‌ها و تشخیص افتراقی التهاب لب و التهاب آفتابی لب.
از کجا شروع کنیم؟
محصولی را که می‌سوزاند کنار بگذارید. برای لب ترک‌خورده، یک مرهم ساده و بدون عطر مانند واسیلین سفید خالص انتخاب مناسبی است. لب‌چرب‌های دارای منتول، کافور یا طعم نعناع ممکن است ناراحتی را بیشتر کنند. هرچه محصولات بیشتری روی لب امتحان کنید، شناخت عامل تخریش دشوارتر می‌شود.
یک برنامهٔ سادهٔ روزانه
- با دست پاک، مرهم را چند بار در روز و پیش از خواب استفاده کنید.
- لب را با زبان تر نکنید و پوسته‌ها را نکنید؛ این عادت‌ها فرصت ترمیم را کم می‌کنند.
- در بیرون، لب‌چرب غیرمحرک با SPF ۳۰ یا بیشتر استفاده و تقریباً هر دو ساعت تجدید کنید.
- لب‌چرب را با دیگران شریک نسازید؛ در هوای سرد، لب را با شال نرم محافظت کنید.
چه وقت معاینه لازم است؟
اگر با مراقبت ساده طی دو تا سه هفته بهبود واضح ندیدید، مراجعه کنید. ترک ماندگار، خون‌ریزی تکراری یا ضایعهٔ موضعی که خوب نمی‌شود را صرفاً به زمستان نسبت ندهید. لب گرم، دردناک و پندیده یا دارای چرک نیز نیاز به بررسی زودهنگام دارد؛ ممکن است علت، حساسیت یا انتان باشد.
پرسش‌های رایج
آیا فقط آب بیشتر بنوشم؟
جلوگیری از کم‌آبی مفید است، اما نوشیدن آب به‌تنهایی جای مراقبت موضعی و کنارگذاشتن عامل تخریش را نمی‌گیرد.
آیا حتماً کمبود ویتامین دارم؟
نه. سرما، هوای خشک، آفتاب و حساسیت هم می‌توانند نقش داشته باشند. نیاز به آزمایش یا مکمل باید بر اساس معاینه مشخص شود.
آیا کریم استروئیدی یا ضدقارچ بزنم؟
خودسرانه شروع نکنید. تداوی به علت بستگی دارد و هر ترک لب انتان قارچی نیست.
برای مشورهٔ غیرعاجل با شفاخانهٔ جلدی آروین: info@arvin.af. نام محصولات مصرفی و مدت علایم را یادداشت کنید. این مطلب آموزشی جای معاینه را نمی‌گیرد.